سرگذشت چند اشعه: اشعه‌ی ایکس ، اشعه‌ی کاتدی و اشعه‌ی رادیواکتیو

حتماً شما هم نام‌های اشعه‌ی ایکس، اشعه‌ی کاتدی و اشعه‌ی رادیواکتیو را شنیده‌اید. بخصوص با توجه به کاربرد اشعه‌ی ایکس در پزشکی (رادیوگرافی و رادیوسکوپی)، این نام برای ذهن ما آشناست. با ما همراه باشید تا ببینیم کاشفان این پرتوها چه کسانی هستند.

اشعه‌ی ایکس در سال 1895 میلادی به وسیله‌ی ویلهلم رونتگن، فیزیکدان آلمانی، کشف شد. رونتگن هنگام کار بر روی اشعه‌ی کاتدی متوجه شد که برخورد اشعه‌ی کاتدی به جداره‌ی لوله، اشعه‌ی جدیدی تولید میکند که میتواند از پوشش اطراف لوله عبور کند. رونتگن نام این اشعه‌ی مرموز را اشعه‌ی ایکس نامید، زیرا در ریاضیات، ایکس کمیتی ناشناخته است. او در سال 1901 اولین جایزه‌ی نوبل فیزیک را بدست آورد.

پرتو ایکس به دلیل قدرت نفوذ بالا تقریباً از هر چیزی (بجز استخوان و فلز) عبور می‌کند. اولین عکس اشعه‌ی ایکس از دست همسر رونتگن گرفته شد.

اشعه‌ی کاتدی در اواسط قرن نوزدهم کشف شده بود، اما ماهیت اشعه‌ی کاتدی در سال 1897 میلادی توسط جوزف تامسون، فیزیکدان انگلیسی، آشکار شد. تامسون ثابت کرد که اشعه‌ ی کاتدی جریانی از ذرات باردار الکتریکی است. این بار، همان الکترون‌ها بودند. نتایج آزمایشات تامسون نشان داد که اتم‌ها کوچکترین اجزای سازنده‌ی مواد نیستند و دارای ساختاری داخلی‌اند. تامسون در سال 1906 موفق به دریافت جایزه‌ی نوبل فیزیک شد.

در سال 1896 میلادی، یعنی در فاصله‌ی کشف پرتو ایکس توسط رونتگن و شناخت ماهیت پرتو کاتدی توسط تامسون، هانری بکرل، فیزیکدان فرانسوی، در پاریس اشعه‌ی رادیواکتیو را کشف کرد. بکرل به طور تصادفی به خاصیت مهمی پی برده بود که ماری کوری آن را پرتوزایی و مواد دارای این خاصیت را پرتوزا نام نهاده است.

در سال 1903 میلادی، ماری کوری دانشمند معروف لهستانی، پیر کوری و هانری بکرل به دلیل خدمات ارزشمندشان در زمینه‌ی پدیده‌ی رادیواکتیویته، برنده‌ی جایزه‌ی نوبل فیزیک شدند.

در شیمی نظام قدیم اشاره‌ی مختصری به این 3 اشعه شده بود؛ اما متاسفانه دانش آموزان در شیمی نظام جدید درباره‌ی مطالب گفته شده اطلاعاتی ندارند.


نظرات